Ik claim de partij!

Op toernooien hoor je wel eens 'ik claim de partij' roepen. De wedstrijdleider snelt toe, werpt een korte blik op het bord en kent de winst toe aan de claimer, omdat de tegenstander een onreglementaire zet heeft gedaan. 

De laatste keer dat ik hoorde claimen was bij het snelschaakkampioenschap van Kennemer Combinatie, op vrijdag 8 juni. Het ging om een partij van mijn zoon, zodat ik me er zorgvuldig buiten heb gehouden. Maar achteraf is het misschien goed om even onze kennis van spelregels en reglementen op te frissen: wanneer mag je eigenlijk claimen?

Spelregels

Weinig spelers lezen ze ooit van A tot Z door: de FIDE-spelregels voor het schaakspel. Die regels zijn te vinden en binnen te halen op het web van de schaakbond: https://www.schaakbond.nl/spelregels

De afgelopen jaren zijn de regels verscheidene keren gewijzigd. De laatste wijziging, van kracht vanaf 1 januari 2018, houdt voornamelijk in dat snelschaken (maximaal 10 minuten bedenktijd p.p.) en rapidschaak (10 min < bedenktijd < 60 min) wat betreft onreglementaire zetten gelijkgesteld worden met het gewone schaken (bedenktijd 60 min). Stel, een onreglementaire zet wordt gevolgd door het indrukken van de klok. Door dat indrukken wordt hij pas onreglementair. Voorbeelden: de koning blijft schaak staan, bij een promotie wordt de pion niet verwisseld door een dame, een zet wordt uitgevoerd met twee handen. (zie artikel 7: onregelmatigheden)

Dan mag geclaimd worden. Maar nou komt het: dat levert de eerste keer alleen een teleurstellende twee minuten extra bedenktijd op! Wie daarna een tweede keer claimt heeft wel de winst binnen. Bij snelschaken is de extra tijd op de klok maar een minuut. Daar schiet je dus niet veel mee op, tenzij je in tijdnood verkeert of denkt dat de tegenstander nog wel eens een tweede keer in de fout kan gaan.

Reglementen

Tot zover de officiële spelregels die vanaf dit jaar gelden. Sommige regels worden door veel schakers beschouwd als onhandig of te streng. Gelukkig staat het organisatoren van een toernooi vrij om in een reglement af te wijken van de FIDE-regels. Vrijwel iedere organisator doet dat ook. Meestal gaat het om de verzuimtijd en het meenemen van elektronische apparatuur in de speelzaal. De verzuimtijd is de tijd die je na het begin van een ronde te laat aan je bord mag verschijnen. De FIDE is onmogelijk streng: 0 minuten. Even naar de wc bij het begin van de ronde? Partij verloren. Toernooireglementen houden het meestal op 10 minuten, of een uur, een redelijke tijd kortom. Het kijken op je telefoon onder een partij is altijd verboden, maar wat je precies met het ding moet doen: uitschakelen, in je tas, bij de wedstrijdleiding inleveren, enzovoort, wordt op verschillende manieren geregeld. (Je telefoon thuis laten is trouwens ook handig.) En tenslotte kiest men bij snelschaaktoernooien vaak voor de traditionele regel van winst claimen bij de eerste onreglementaire zet.

Maar dat moet dus wel even afgesproken worden: of zwart op wit in een reglement, of door het bespreken van de regels voor het toernooi begint. Tip: lees even het reglement door voor je naar een toernooi gaat. Je kunt trouwens ook remise claimen, in tal van situaties -- daar ga ik hier niet op in, zie de FIDE-regels.

Sybe Terwee

foto: Slordig spel van Magnus Carlsen -- maar wel in een vriendschappelijk partijtje, met nog 9 seconden op de klok. zie https://www.youtube.com/watch?v=GL-uWmw4YMA

Onderwerp: